Đối tượng hộ nghèo, cận nghèo mua nhà ở xã hội cần điều kiện và thủ tục gì?

Sở hữu một mái ấm ổn định là ước mơ chính đáng của mọi người dân, đặc biệt là các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Chính sách nhà ở xã hội ra đời như một chiếc phao cứu sinh, hiện thực hóa giấc mơ an cư cho hàng triệu hộ nghèo, cận nghèo trên cả nước. Tuy nhiên, để tiếp cận được chính sách nhân văn này, các hộ gia đình cần nắm rõ và đáp ứng đầy đủ các điều kiện, hồ sơ theo quy định pháp luật. Trong bài viết này, Winlegal sẽ tổng hợp toàn bộ thông tin chi tiết, chính xác nhất giúp bạn chinh phục thành công chặng đường sở hữu nhà ở xã hội.

I. Điều kiện và Hồ sơ bắt buộc để hộ nghèo, cận nghèo mua nhà ở xã hội

Đây là phần quan trọng nhất, quyết định việc một hộ gia đình có đủ điều kiện để nộp hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội hay không. Dưới đây là 4 nhóm điều kiện bắt buộc phải đáp ứng.

1. Điều kiện về đối tượng và nơi cư trú

Yêu cầu tiên quyết là hộ gia đình phải thuộc đúng đối tượng được pháp luật công nhận.

– Phải là hộ nghèo, hộ cận nghèo: Theo quy định tại Khoản 2, 3, 4 Điều 76 Luật Nhà ở 2023, hộ nghèo và hộ cận nghèo tại khu vực nông thôn, khu vực đô thị, và tại vùng thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai, biến đổi khí hậu là các đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội.

– Giấy tờ chứng minh bắt buộc: Để chứng minh mình thuộc đối tượng này, hộ gia đình cần có Giấy chứng nhận hộ nghèo, hộ cận nghèo còn hiệu lực.

• Loại giấy tờ hợp lệ: Giấy chứng nhận được cấp theo mẫu 03 tại Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định 24/2021/QĐ-TTg.
• Cơ quan cấp: Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã/phường/thị trấn nơi hộ gia đình đăng ký thường trú.
• Thời hạn hiệu lực: Pháp luật không quy định thời hạn cụ thể cho giấy này. Nó được cấp làm căn cứ để xác định hộ gia đình được hưởng các chính sách xã hội tại thời điểm xét duyệt. Do đó, giấy chứng nhận phải còn giá trị tại thời điểm nộp hồ sơ.

– Phân biệt điều kiện nơi cư trú: Chính sách sẽ có những ưu tiên và điều kiện khác nhau tùy thuộc vào địa bàn của dự án nhà ở xã hội là khu vực nông thôn hay khu vực đô thị. Hộ gia đình cần đăng ký mua nhà ở xã hội tại địa phương nơi mình đang sinh sống và được công nhận là hộ nghèo, cận nghèo.

2. Điều kiện về tình trạng nhà ở 

Đây là điều kiện cốt lõi, phản ánh đúng mục tiêu của chính sách là hỗ trợ những người thực sự khó khăn về chỗ ở. Hộ gia đình phải thuộc một trong các trường hợp sau:

• Chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình, chưa được mua, thuê hoặc thuê mua nhà ở xã hội, chưa được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở, đất ở dưới mọi hình thức tại nơi sinh sống.
• Có nhà ở thuộc sở hữu của mình nhưng diện tích quá chật chội, cụ thể là diện tích nhà ở bình quân đầu người trong hộ gia đình thấp hơn mức diện tích tối thiểu (hiện nay là dưới 15m² sàn/người).
• Có nhà ở nhưng là nhà ở tạm bợ, hư hỏng, dột nát, không đảm bảo an toàn, có nguy cơ sập đổ và không có khả năng tự cải thiện.

Để chứng minh các điều kiện trên, hộ gia đình cần xin giấy xác nhận từ cơ quan chức năng, cụ thể:

2.1 Xác nhận chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình

• Căn cứ pháp lý: Khoản 1 Điều 29 Nghị định 100/2024/NĐ-CP; Khoản 2 Điều 14 Nghị định 140/2025/NĐ-CP.
• Cơ quan xác nhận: Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai tại địa phương nơi có dự án nhà ở xã hội.
• Thủ tục: Người dân nộp đơn đề nghị xác nhận (theo Mẫu 02 tại Thông tư 05/2024/TT-BXD). Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn, cơ quan này phải thực hiện việc kiểm tra, tra cứu và xác nhận vào đơn.
• Nội dung chính của đơn: Thông tin của người yêu cầu (họ tên, CCCD, địa chỉ, tình trạng hôn nhân, thuộc đối tượng nào theo Điều 76 Luật Nhà ở), nội dung đề nghị xác nhận (chưa có nhà ở thuộc sở hữu tại địa bàn), và phần xác nhận của cơ quan có thẩm quyền.

2.2 Xác nhận có nhà ở nhưng diện tích bình quân dưới 15m² sàn/người

• Căn cứ pháp lý: Khoản 2 Điều 29 Nghị định 100/2024/NĐ-CP.
• Cơ quan xác nhận: Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã/phường/thị trấn nơi hộ gia đình đăng ký thường trú.
• Thủ tục: Người dân nộp đơn đề nghị xác nhận (theo Mẫu 03 tại Thông tư 05/2024/TT-BXD). Trong thời hạn 07 ngày làm việc, UBND cấp xã sẽ cử cán bộ kiểm tra thực tế và xác nhận vào đơn.
• Nội dung chính của đơn: Tương tự như Mẫu 02, nhưng nội dung đề nghị xác nhận sẽ là về thực trạng diện tích nhà ở và số nhân khẩu thực tế đang sinh sống để làm cơ sở tính diện tích bình quân.

Đối với trường hợp nhà ở hư hỏng, dột nát, việc xác nhận cũng do UBND cấp xã thực hiện dựa trên kiểm tra thực địa.

3. Điều kiện về thu nhập

Một điểm đặc biệt cần lưu ý: Đối với đối tượng là hộ nghèo, hộ cận nghèo, pháp luật quy định KHÔNG ÁP DỤNG điều kiện về thu nhập.

Lý do là bản thân việc được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp “Giấy chứng nhận hộ nghèo, hộ cận nghèo” đã là một sự khẳng định về tình trạng thu nhập thấp của hộ gia đình. Do đó, họ được miễn trừ khỏi việc phải chứng minh thu nhập thuộc diện không phải nộp thuế thu nhập cá nhân như các đối tượng khác (ví dụ: người thu nhập thấp tại đô thị).

4. Điều kiện về việc chưa được hưởng chính sách hỗ trợ khác

Đây là điều kiện nhằm đảm bảo chính sách của Nhà nước đến đúng người, đúng đối tượng và tránh trường hợp một hộ gia đình được hưởng lợi nhiều lần.

• Nội dung: Hộ gia đình phải cam kết rằng các thành viên trong hộ chưa từng được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở, đất ở của Nhà nước dưới bất kỳ hình thức nào (ví dụ: chưa được mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội, chưa được giao đất ở theo diện chính sách, chưa được hỗ trợ kinh phí xây dựng nhà tình nghĩa…).
• Giấy tờ chứng minh: Người đứng đơn sẽ phải tự kê khai và ký vào đơn đăng ký mua nhà ở xã hội, trong đó có nội dung cam kết về điều kiện này.
• Trách nhiệm pháp lý: Người đứng đơn phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực của lời cam kết. Trường hợp bị phát hiện gian dối, khai không đúng sự thật, hộ gia đình sẽ bị hủy kết quả mua nhà, thu hồi lại căn hộ và có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.

II. Tổng quan quy trình, thủ tục đăng ký mua nhà ở xã hội

Sau khi đã đảm bảo đáp ứng đủ các điều kiện nêu trên, hộ gia đình sẽ tiến hành quy trình đăng ký theo các bước cơ bản sau:

Bước 1: Chuẩn bị và Nộp hồ sơ

Hộ gia đình chuẩn bị đầy đủ bộ hồ sơ theo yêu cầu của dự án (bao gồm đơn đăng ký, CCCD, giấy xác nhận đối tượng, giấy xác nhận tình trạng nhà ở…). Hồ sơ được nộp trực tiếp tại chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội hoặc tại Sở Xây dựng/cơ quan quản lý nhà ở địa phương theo thông báo.

Bước 2: Tiếp nhận, thẩm định và xét duyệt hồ sơ

Chủ đầu tư hoặc cơ quan chức năng sẽ tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra tính hợp lệ và đầy đủ. Sau đó, hồ sơ sẽ được gửi đến Sở Xây dựng để thẩm định, đối chiếu và xét duyệt danh sách những người đủ điều kiện.

Bước 3: Công bố danh sách đủ điều kiện

Sở Xây dựng sẽ công bố công khai danh sách các hộ gia đình đủ điều kiện mua nhà ở xã hội trên cổng thông tin điện tử của Sở và gửi về cho chủ đầu tư. Việc công khai nhằm đảm bảo tính minh bạch và để người dân có thể giám sát, phản ánh.

Bước 4: Bốc thăm quyền mua và Ký hợp đồng

Nếu số lượng hồ sơ đủ điều kiện vượt quá số lượng căn hộ, chủ đầu tư sẽ tổ chức bốc thăm công khai quyền mua. Những hộ gia đình may mắn bốc thăm trúng sẽ tiến hành ký hợp đồng mua bán nhà ở xã hội và thực hiện các nghĩa vụ tài chính theo thỏa thuận.

III. Kết luận

Việc sở hữu một căn nhà ở xã hội là một quá trình đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về giấy tờ và tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật. Hy vọng bài viết đã cung cấp những thông tin hữu ích và chính xác nhất cho các hộ gia đình nghèo, cận nghèo. Tuy nhiên, quy trình và yêu cầu có thể có những điều chỉnh nhỏ tùy thuộc vào từng địa phương và dự án cụ thể. Để đảm bảo quyền lợi và được hướng dẫn chi tiết nhất, Quý khách hàng vui lòng liên hệ trực tiếp với Winlegal để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

CÔNG TY LUẬT TNHH WINLEGAL

• Trụ sở chính: Số 623 La Thành, Giảng Võ, Hà Nội
• Hotline: 0246 29 33 222
• Email: winlegal.vn@gmail.com